Narodowy Program Zdrowia 2007-15 na seminarium nt. ”Rola samorządów lokalnych i stowarzyszeń kultury fizycznej w upowszechnianiu sportu dzieci i młodzieży”

Poza wystąpieniem Ministra Sportu i Turystyki i prowadzącego seminarium prezesa Mieczysława Borowego, w sesji plenarnej ciekawe wystąpienia wygłosili m.in.:

- dr Krzysztof Kuszewski - ”Rola samorządów terytorialnych w realizacji NPZ”

- dr Paweł Góryński - ”NPZ – promocja aktywności fizycznej młodego pokolenia”

Narodowy Program Zdrowia 2007-15

Projekt NPZ na lata 2007-2015 został zatwierdzony przez Radę Ministrów 15 maja 2007 r. jako załącznik do uchwały Nr 90/2007. Dokument ten jest ogólnym sformułowaniem kierunków działań, jakie należy podjąć w celu poprawy stanu zdrowia społeczeństwa (pełna wersja NPZ 2007-2015 mieści się na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia). Chodzi tutaj zarówno o działania w sferze szeroko pojętej promocji zdrowia, jak również działania w ramach tzw. medycyny naprawczej. Intencją jego autorów jest budowanie systemu zdrowia publicznego. Cele NPZ na lata 2007-2015 zostały podzielone na następujące hierarchicznie grupy:

> Cel główny "Poprawa zdrowia i związanej z nim jakości życia ludności oraz zmniejszanie nierówności w zdrowiu" osiągany przez:

- kształtowanie prozdrowotnego stylu życia społeczeństwa,

- tworzenie środowiska życia, pracy i nauki sprzyjającego zdrowiu,

- aktywizowanie jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych do działań na rzecz zdrowia.

> Strategiczne cele zdrowotne Stanowią grupę celów, które dotyczą ogólnospołecznych najważniejszych problemów zdrowotnych w Polsce. Chodzi tutaj zarówno o schorzenia i zjawiska społeczne (nierówności w zdrowiu), które stanowią główną przyczynę umieralności Polaków, jak i schorzenia, które przyczyniają się w największym stopniu do niepełnosprawności. W NPZ na lata 2007-2015 zawarto następujące cele zdrowotne:

1. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu chorób naczyniowo-sercowych, w tym udarów mózgu.

2. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu nowotworów złośliwych.

3. Zmniejszenie częstości urazów powstałych w wyniku wypadków i ograniczenie ich skutków.

4. Zapobieganie zaburzeniom psychicznym przez działania prewencyjno-promocyjne.

5. Zmniejszenie przedwczesnej zachorowalności i ograniczenie negatywnych skutków przewlekłych schorzeń układu kostno-stawowego.

6. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu przewlekłych chorób układu oddechowego

7. Zwiększenie skuteczności zapobiegania chorobom zakaźnym i zakażeniom.

8. Zmniejszenie różnic społecznych i terytorialnych w stanie zdrowia populacji.

Strategiczne cele zdrowotne stanowią również odzwierciedlenie podjętych działań na rzecz zwalczania chorób. Wśród tych działań należy wymienić m.in. uchwaloną ustawę wdrażającą program zwalczania schorzeń nowotworowych, program kardiologiczny POLKARD, Krajowy Program Bezpieczeństwa Drogowego -GAMBIT czy realizowany przy udziale NFZ program wczesnego wykrywania Przewlekłej Obturacyjnej Choroby Płuc. W przyszłych latach planowane jest również uruchomienie programów dotyczących zdrowia psychicznego ludności Polski, jak też zwalczania wirusowego zapalenia wątroby typu C.

> Cele operacyjne Stanowią największą grupę priorytetów w N PZ na lata 2007-2015. Wyznaczają kierunki działań, których realizacja służy osiągnięciu wymienionych wcześniej celów strategicznych, Autorzy N PZ postanowili podzielić cele operacyjne na 3 następujące kategorie:

- cele operacyjne dotyczące czynników ryzyka i działań w zakresie promocji zdrowia,

- cele operacyjne dotyczące wybranych populacji,

- niezbędne działania ze strony ochrony zdrowia i samorządu terytorialnego.

Podział ten jest nie tylko logicznym usystematyzowaniem celów operacyjnych, ale również odzwierciedla założenia N PZ na najbliższe lata oraz postulaty zawarte w Strategii WHO "Zdrowie 21 ", W nowej edycji N PZ zdecydowano się podtrzymać większość celów operacyjnych z N PZ na lata 1996-2005. Postanowiono jednak wprowadzić również nowe elementy, które były wcześniej nieobecne. Chodzi tutaj o ostatnią kategorię celów, czyli cele związane z działalnością systemu opieki zdrowotnej i samorządu terytorialnego,

Autorzy wśród priorytetów wymienili takie zadania, jak aktywizowanie działalności samorządu i organizacji samorządowych na rzecz zdrowia, usprawnienie wczesnej diagnostyki i czynnej opieki w placówkach POZ, jak również poprawę jakości Świadczeń zdrowotnych w zakresie skuteczności, akceptowalności, bezpieczeństwa. Priorytety te są również odzwierciedleniem obecnych wytycznych WHO dotyczących społecznego odbioru systemu ochrony zdrowia.

W N PZ na lata 2007-2015 umieszczono następujące cele operacyjne w podziale na kategorie:

I. Cele operacyjne dotyczące czynników ryzyka i działań w zakresie promocji zdrowia:

1. Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu.

2. Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych alkoholem.

3. Poprawa sposobu żywienia ludności i jakości zdrowotnej Żywności oraz zmniejszenie występowania otyłości.

4. Zwiększenie aktywności fizycznej ludności.

5. Ograniczenie używania substancji psychoaktywnych i związanych z tym szkód zdrowotnych.

6. Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku Życia i pracy oraz ich skutków zdrowotnych i poprawa stanu sanitarnego kraju.

II. Cele operacyjne dotyczące wybranych populacji:

7. Poprawa opieki zdrowotnej nad matką, noworodkiem i małym dzieckiem.

8. Wspieranie rozwoju i zdrowia fizycznego, psychospołeanego oraz zapobieganie najczęstszym problemom zdrowotnym i społecznym dzieci i młodzieży.

9. Tworzenie warunków do zdrowego i aktywnego życia osób starszych.

10. Tworzenie warunków dla aktywnego życia osób niepełnosprawnych.

11. Intensyfikacja zapobiegania próchnicy zębów u dzieci i młodzieży.

III Niezbędne działania ze strony, ochrony zdrowia i samorządu terytorialnego:

12. Aktywizacja jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych do działań na rzecz zdrowia społeczeństwa.

13. Poprawa jakości świadczeń zdrowotnych w zakresie skuteczności, bezpieczeństwa i akceptowalności społecznej, w tym przestrzegania praw pacjenta.

14. Usprawnienie wczesnej diagnostyki i czynnej opieki nad osobami zagrożonymi chorobami układu krążenia, udarami mózgowymi, nowotworami, powikłaniami cukrzycy, chorobami układu oddechowego oraz chorobami reumatycznymi, szczególnie przez działania podstawowej opieki zdrowotnej.

15. Zwiększenie i optymalne wykorzystanie systemu ochrony zdrowia oraz infrastruktury samorządowej dla potrzeb promocji zdrowia i edukacji zdrowia.

mgr Rafał Halik

(asystent w Zakładzie Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego -Państwowego Zakładu Higieny – Sport dla Wszystkich 1/08)