STYL  ŻYCIA  A  ZDROWIE KAŻDEGO CZŁOWIEKA

----------------------------------------------------------------------------------
Najcenniejszym skarbem w życiu człowieka jest dobre zdrowie. Niestety, temu zagadnieniu w systemie kształcenia poświęca się (poza studiami medycznymi i tu głównie o patologii) zbyt mało miejsca. Odnosi się to szczególnie do uczelni ekonomicznych, gdzie problem zdrowia społeczeństwa umyka z pola widzenia. Nie tylko ekonomiści jakby nie zauważają, że zdrowie człowieka jest zasobem bardziej cennym niż pieniądze. Zdrowie człowieka należy, więc traktować jako drogocenny zasób ekonomiczny, który może być powiększany lub uszczuplany zależnie od tego, jaka będzie prowadzona polityka demograficzna, ekonomiczna, społeczna, ekologiczna. Zdrowie należy nie tylko chronić, ale wpływać poprzez umiejętną działalność na powiększanie jego potencjału. Ludzie zdrowi pod względem fizycznym i psychicznym w większym stopniu przyczyniają się do rozwoju społeczno-ekonomicznego i wymagają ponoszenia mniejszych nakładów. Dlatego w tym zakresie niezbędna jest, chociaż podstawowa wiedza dotycząca czynników wpływających na zdrowie, postępowania w życiu codziennym, by być zdrowym, organizacji służby zdrowia, by zabezpieczyć w porę społeczeństwo przed utratą zdrowia, współczesnej cywilizacji, pseudocywilizacji i jej niszczącego wpływu na zdrowie ludzkie.

ZDROWIE  NAJWIĘKSZĄ WARTOŚCIĄ

Styl życia i zachowania zdrowotne determinują w największym stopniu stan zdrowia człowieka (50-60%).
Wg Demela: "Zdrowie nie jest darem niebios, danym nam raz na zawsze. Nad zdrowiem trzeba pracować i wykształcić trwałe nawyki higieniczno-kulturowe oraz odpowiednie postawy wobec rozwoju fizycznego i psychicznego". Z postawami ściśle wiąże się hierarchia wartości i poczucie odpowiedzialności za swoje zdrowie. Wartość - to wszystko, co jest godne zabiegania (a nie tylko to czego człowiek pragnie).
Wartości są ważnymi regulatorami ludzkich dążeń i zachowań, są cenione przez jednostkę jako silny bodziec do działania obok potrzeb i motywacji pełnią one istotną rolę w wyznaczaniu zachowań. Pojęcie zdrowia jako wartości, dzięki której jednostka lub grupa może realizować swoje aspiracje, zmieniać środowisko i radzić sobie w nim, nabiera w ostatnich latach szczególnej wymowy, gdyż coraz więcej młodych ludzi, przekonuje się, iż dobre zdrowie to dobry interes. Ludzie młodzi zdają sobie sprawę z faktu, iż w zasięgu możliwości każdego z nich, leży zmiana stylu życia i jego zachowań zdrowotnych, które w największym stopniu wpływają na stan jego zdrowia. Zachowania zdrowotne kształtują się już od wczesnego dzieciństwa, w procesie socjalizacji pod wpływem różnych czynników: w domu, w szkole, czy w grupie rówieśników, pod wpływem reklamy, informacji w środkach masowego przekazu, czy też obserwacji ludzi w najbliższym otoczeniu.
Zachowania zdrowotne to wskaźniki postaw wobec zdrowia, wynikające z przyjętych przez jednostkę wartości, dlatego wskazują na potrzebę doradzania, wsparcia i pomocy ludziom młodym w kształtowaniu swojego stylu życia.
Umiejscowienie zdrowia w hierarchii wyznawanych przez młodzież wartości i poczucia odpowiedzialności za swoje losy zależy od ich wiedzy, postaw, poziomu motywacji, które są niezbędne dla kształtowania i utrzymywania zachowań sprzyjających zdrowiu.
Poznanie zachowań zdrowotnych wybranej grupy dzieci i młodzieży umożliwi opracowanie programów profilaktycznych, których celem będzie modyfikacja zachowań zdrowotnych.
Wiedza o zachowaniach zdrowotnych dzieci i młodzieży powinna stanowić podstawę programowania i ewaluacji edukacji zdrowotnej.
Chyba każdy z nas ma świadomość jak wielką wartością jest nasze zdrowie. Żyjemy jednak w takim pędzie i pośpiechu, że zwykle nie znajdujemy czasu na zastanowienie się nad stylem naszego życia na zachowaniu optymalnych warunków do jego zachowania. Modnym stał się zwrot "żyję w stresie", a co się z tym wiąże to brak dostatecznego wypoczynku, nałogi, wyczerpanie organizmu. Możemy, na co dzień obserwować jak gwałtownie wzrasta liczba chorób cywilizacyjnych, a współczesny człowiek staje się coraz mniej odporny na szkodliwy wpływ środowiska determinujący nasz styl życia.
Przyzwyczailiśmy się, że winę za nasze złe samopoczucie, chorobę czy brak uśmiechu zadowolenia, na co dzień zrzucamy na przypadek, złośliwość losu. Jednak dzieje się tak, że właśnie decyzje podejmowane przez nas każdego dnia bezpośrednio wpływają na sposób, w jaki żyjemy, a ten z kolei na nasze zdrowie.
Nasuwa nam się tu pytanie, czy istnieją jeszcze szanse na zachowanie optymalnego stanu zdrowia skoro współczesny świat niesie za sobą tyle zagrożeń?
Jedynym sposobem wydaje się być świadomość szkodliwych czynników niszczących zdrowie i dążenie do ich eliminacji wszędzie tam gdzie to jest możliwe zanim pojawią się pierwsze oznaki choroby. Aby osiągnąć sukces niezbędna jest jednak konsekwencja w działaniu.
Jeżeli człowiek rodzi się zdrowy, bez żadnych obciążeń genetycznych, to przy zachowaniu zdrowego stylu życia nigdy nie powinien chorować. Przyczyna choroby nie tkwi w organizmie jako takim, ale zawsze spowodowana jest czynnikami niszczącymi, pochodzącymi z zewnątrz.
Organizm człowieka jest cudownym tworem i w wielu przypadkach jest w stanie eliminować skutki działania czynników chorobotwórczych ciągle walcząc o zdrowie i życie.
Jeżeli zdarzy się jednak, że zbyt go nadwerężymy, bo pojawi się ich zbyt wiele, organizm załamuje się i zaczyna chorować.
Nie należy jednak zbytnio ufać w cudowne możliwości współczesnej medycyny, której postęp jest niezaprzeczalny. Są one ogromne, ale to my przede wszystkim musimy zadbać o swoje zdrowie podejmując wysiłek w wypracowaniu zdrowego stylu życia, konsekwentnym wprowadzaniu zmian, które będą początkiem drogi ku lepszemu życiu- zdrowszemu życiu. Możemy i powinniśmy, niezależnie od naszego wieku żyć zdrowo, aktywnie, pozostać sprawnymi w całej swojej strukturze, zarówno fizycznej jak i duchowej. Patrząc na szereg modernizacji w branży spożywczej należałoby się spodziewać ogromnego postępu w dziedzinie trwałości naszego zdrowia, a tym czasem skutek jej jest zupełnie odwrotny.
Choroby z początku XX wieku, które nie były tak wielkim problemem, stają się rozprzestrzeniającymi się chorobami cywilizacyjnymi, a które w przeważającej mierze są wynikiem nieprzestrzegania podstawowych praw zdrowia, niewiedzy a także trwaniu w błędzie.


STYL ŻYCIA A ZDROWIE

Wyniki wieloletnich badań epidemiologicznych wskazują niezbicie, że postęp medycyny ma mniejszy wpływ na przeciętną długość ludzkiego życia, niż czynniki środowiskowe, a przede wszystkim style życia i zachowania zdrowotne ludzi. Wiemy o tym od dawna, a mimo to o zdrowie troszczymy się głównie wówczas, gdy zaczyna go nam brakować. Na leczeniu a nie na profilaktyce koncentrują się działania instytucji składających się na system opieki zdrowotnej, a kształtowanie zachowań prozdrowotnych, które znajdować się powinno w sferze zainteresowań co najmniej kilku resortów (zdrowia, edukacji, ochrony środowiska, itd.) oraz licznych organizacji pozarządowych nie znajduje prężnego gestora.
Na tym tle interesujące są wyniki projektu badawczego "Styl życia a zdrowie" zrealizowanego niedawno przez prof. dr Antoninę Ostrowską z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Celem pracy była identyfikacja czynników społecznych, które w polskich warunkach są przede wszystkim odpowiedzialne za realizację zachowań związanych ze zdrowiem. Przedmiotem dokonanych analiz były preferencje żywieniowe, konsumpcja alkoholu i tytoniu, aktywność fizyczna, utrzymywanie należnej wagi ciała, korzystanie z profilaktyki medycznej, zachowania seksualne, jakość snu oraz sposoby radzenia sobie ze stresem.
Badania wykazały, iż zachowania prozdrowotne nie są naszą mocną stroną. Najsilniej determinowane są one przez płeć i wiek, a dopiero w dalszej kolejności przez takie czynniki, jak wykształcenie czy zamożność. Polki częściej niż Polacy realizują wzór zachowań prozdrowotnych, wykazują większą niż mężczyźni dbałość o zdrowie. Trudno natomiast jednoznacznie określić wpływ wieku na zachowania sprzyjające zachowaniu zdrowia. W różnych grupach wiekowych na czoło wysuwają się odmienne zachowania prozdrowotne. Nie ulega natomiast wątpliwości zależność między stylem życia a wykształceniem. Jego wpływ jest wyraźny, wyższy od wpływu na zachowania prozdrowotne stopnia zamożności.
Zdaniem prof. dr Antoniny Ostrowskiej znaczna rola wykształcenia dla kształtowania prozdrowotnych stylów życia i - co za tym idzie - potencjału zdrowia społeczeństwa muszą uwzględniać inwestycje w wykształcenie obywateli. Wykształcenie jest bowiem nie tylko kapitałem ludzkim determinującym miejsce jednostek w społeczeństwie i ich szanse społeczno-ekonomiczne, ale także ich zdrowie i długość życia. Ważnym elementem jest także partnerstwo polityki społecznej z instytucjami życia społecznego i gospodarczego w tworzeniu warunków umożliwiających wszystkim obywatelom dokonywanie prozdrowotnych wyborów życiowych, zapobiegające pogłębianiu się istniejących różnic w zdrowiu i dbałości o jego zachowanie.

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A ZDROWIE

Ruch jest w stanie zastąpić prawie każdy lek, ale wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu
Zarówno aktywność fizyczna, jak i utrzymanie odpowiedniej wagi ciała są potrzebne w utrzymaniu dobrego zdrowia, jednak ich wpływ na kondycję fizyczną jest różny. Dzieci, nastolatki, dorośli, jak i starsi - wszyscy mogą poprawić stan swojego zdrowia i dobrze się bawić poprzez włączenie do swojego codziennego życia umiarkowanych ilości aktywności fizycznej
Bez wysiłku mięśniowego prowadzącego do zmęczenia nie jest możliwa poprawa sprawności fizycznej. Nie możemy, więc w żaden inny sposób: ani coraz lepszym i obfitszym posiłkiem, ani medytacjami teoretycznymi, ani "wypoczywaniem" w najwygodniejszej pozycji poprawić swej sprawności. Aby serce pracowało wydajniej, nogi niosły coraz lepiej, ręce były dokładniejsze a wreszcie cały organizm był coraz sprawniejszy trzeba ćwiczyć, a ćwicząc doprowadzać do zmęczenia, a następnie w fazie wypoczynku odbudowywać uszczuplone zapasy i przywracać równowagę funkcjonowania organizmu i jego poszczególnych narządów. Ma to szczególne znaczenie w każdym typie choroby.
Zastój rozpoczyna się już często w dzieciństwie. Mała aktywność fizyczna jest powszechna we wszystkich warstwach społeczeństwa; wiele dzieci już w okresie dorastania traci radość z używania ruchu. Liczba młodych "tłuściochów" wzrasta, co jest skutkiem ubogiego w ruch stylu życia, a to już jest realne zagrożenie wieloma chorobami takimi jak; nadciśnienie, cukrzyca,... w wieku dorosłym. Regularne ćwiczenie aerobiku/fitness’u,.. jest równie skuteczne w zmniejszaniu depresji u dorosłych jak leki przeciwdepresyjne i terapia poznawcza. Nawet ludzie po zawałach serca i z zaawansowaną miażdżycą biegają maratony, ale dzieje się tak z reguły po wieloletnim, ostrożnie dozowanym, stopniowym wysiłku, podczas którego wzmacnia się cały organizm, rozwija oboczne krążenie, wzbogaca i udoskonala się sieć naczyń krwionośnych.
Błędem jest nadgorliwość. 0 ile można z wyrozumiałością patrzeć na wysiłki 20-, 30-letnich amatorów, którzy chcieliby dorównać zawodnikom i chcą to osiągnąć przez nieustanne zwiększanie objętości i intensywności treningów, to takie ambicje u 40-, 50-, 60-latków stają się często już niebezpieczne. Cmentarze pełne są niedzielnych Tarzanów - powiada słynny Kenneth Cooper, twórca systemu aerobic. Chciał on w ten sposób lapidarnie podkreślić konieczność zachowania odpowiedniej częstotliwości i systematyczności obciążeń wysiłkowych. Dlatego w Towarzystwie Krzewienia Kultury Fizycznej (TKKF) powstał program „Bieg po zdrowie”, aby radość z ruchu wynosić każdego dnia i aby był to nasz obowiązek względem naszego ciała i skołatanej psychiki, dla której ma on szczególne znaczenie. Było kilku mistrzów olimpijskich dotkniętych chorobami i nie przeszkodziła im żadna w odniesieniu sukcesu. Oni poznali swój organizm, sami zgłębiali naturę problemu, tj. wpływ codziennego treningu na wyrównanie w chorobie i doszli w tym do perfekcji. W rezultacie odnieśli zwycięstwo nie tylko nad chorobą, ale i w sporcie wyczynowym. To jest niewiarygodne i zdumiewające, iż poznanie ograniczeń swojego organizmu wynikające z ciężkiej choroby, staje się wyzwaniem dla wielu ludzi i prawie zawsze kończy się zwycięstwem nad samym sobą. To powinno dać nam wiele do myślenia i zastanowienia nad dotychczasowym stylem naszego życia.
Trudną barierą dla osób dorosłych rozpoczynających treningi po wieloletniej bezczynności jest niedostosowanie całego organizmu, a szczególnie układu kostno-stawowego i układu krążenia, do podwyższonych wymagań stawianych organizmowi. Póki, co musimy jednak od czegoś zacząć. Dlatego proponuje w pobliżu miejsca zamieszkania odnaleźć Ognisko lub klub TKKF i tam oddać się w ręce fachowca.


ZDROWY STYL ŻYCIA W EUROPIE I POLSCE

Organizacje pozarządowe w krajach Unii Europejskiej zajmujące się promowaniem zdrowego stylu życia wielką wagę w swej działalności przywiązują do polityki informacyjnej, która ściśle związana jest z zagadnieniami dotyczącymi czynników zagrażających zdrowiu. Prowadzenie zdrowego stylu życia, wbrew pozorom, nie jest łatwe. Na stan naszego zdrowia wpływa, bowiem nie tylko aktywność ruchowa, ale również stosowana dieta, konsumpcja alkoholu, palenie nikotyny, narkotyki, jak również przyjmowanie lekarstw, nawet tych przepisanych przez lekarza. Powszechnie wiadomo, że medykament pomagający leczyć jedno schorzenie wywołuje nierzadko skutki uboczne, które stać się mogą przyczyną kolejnej choroby. Nasz członek(Ogniska TKKF ”Rozstaje”) biegający maratony i supermaratony, mimo 85 lat nie korzysta z żadnych lekarstw.
Dla zachowania dobrego zdrowia niezbędna jest również dbałość o sferę psychiczną. Niektórzy specjaliści dodatkowo wymieniają, obok innych ww. czynników sprzyjających zdrowiu, udane życie seksualne.

ORGANIZACJE W UNII EUROPEJSKIEJ
Komisja Europejska ostatnio wiele uwagi poświęca tematyce zdrowej żywności. W ramach debaty "Jakość europejskiej żywności", która odbywa się w wybranych krajach Unii z udziałem specjalistów zajmujących się tematyką rolnictwa oraz rozwoju regionalnego, omawiane są kwestie zapewnienia konsumentom bezpiecznej, zdrowej i co równie istotne, smacznej, żywności. W dyskusjach, które dotychczas odbyły się w Belgii, Szwecji, Niemczech i Irlandii, zastanawiano się nad poprawą jakości, ale również zwiększeniem różnorodności produktów oferowanych dotąd na europejskim rynku.

ORGANIZACJE W POLSCE
Działalność polskich organizacji wegetariańskich skupia się na propagowaniu zdrowego stylu życia poprzez edukację ekologiczną. Towarzystwo Wegetarian bierze udział w ogólnoświatowej akcji sprzątania Ziemi. Idea ta, dzięki odpowiednim działaniom promocyjnym w mediach, spotkała się z dużym zainteresowaniem zwłaszcza wśród młodych ludzi, uczniów szkół średnich i podstawowych oraz studentów, którzy rokrocznie biorą udział w sprzątaniu świata. Wielkie znaczenie wegetarianie przywiązują do aktywnego wypoczynku na łonie przyrody. Różne Towarzystwa główny nacisk w swej działalności kładą na organizowanie wycieczek krajoznawczych, ale i spotkań n.t. prozdrowotne. Poprzez takie poznawanie przyrody i obcowanie z nią uczestnicy eskapad mają możliwość przekonania się, że warto spędzić wolny czas na pieszych czy rowerowych wycieczkach poznając przy okazji urokliwe, a dotąd nie odkryte przez zmotoryzowanych miejsca Polski.
Różne Event’y organizują znane w całym kraju szkoły życia, ...turnieje tenisowe. Biorą w nich udział rzesze sympatyków tego rodzaju sportu, ale również osoby znane z pierwszych stron gazet, aktorzy, piosenkarze, politycy, dziennikarze oraz biznesmeni. Oprócz festynów rekreacyjno-sportowych, turniejów nasze stowarzyszenie, w ramach różnych programów nawołuje do "Sportowania się", bo naszym głównym celem jest Sport dla Wszystkich od pogoni za lisem (hubertus), popularyzuje i posiadamy ligi również koszykówki czy siatkówki, tenisa stołowego oraz marszobiegi i wiele, wiele innych. Te ostatnie nie mają charakteru ostrej sportowej rywalizacji. Uczestnicy, zwykle w liczbie kilku tysięcy, biegną do celu nie po to, by wygrać, ale po to, by miło i aktywnie spędzić weekend wśród nowych znajomych. Dużą rolę w propagowaniu zdrowego stylu życia mają do odegrania media. Dziennikarze i sympatycy, jako przysłowiowa "czwarta władza", mają duże możliwości w zakresie opiniowania polityki informacyjnej dotyczącej ochrony zdrowia, dlatego chcielibyśmy, aby jak najczęściej w nowej sytuacji politycznej z tego korzystali. Bo tylko cyklicznie organizowane zajęcia i imprezy poprzez integracje środowisk propagujących zdrowy styl życia oraz działalność na rzecz prawa człowieka do rekreacji i edukacji zdrowotnej mogą zmienić stan naszego zdrowia na lepsze i odciążyć Służy Zdrowia. Bardzo ważne są regionalne akcje, poświęcone wybranym problemom aktywności ruchowej i edukacji zdrowotnej. I takie kampanie jak „Miesiąc dla zdrowia”, "Tydzień dla Serca", i wiele innych organizowane w wielu miastach Polski, ale i w pomorskim spotkają się z wielkim zainteresowaniem. Dobrze jest oceniona również akcja "Tydzień bez papierosa” - przeprowadzona w ramach kampanii antynikotynowej. Organizacja jest współorganizatorem i jednym z kilku koordynatorów akcji bezpłatnego pomiaru ciśnienia tętniczego krwi mieszkańców i testów sprawnościowych i wydolnościowych. Członkowie Stowarzyszenia biorą udział w realizowaniu programów profilaktyki zdrowego starzenia, który prowadzony jest w Ośrodku Promocji Zdrowia i Rehabilitacji oraz akcjach prewencji zdrowotnej. Dzięki staraniom Stowarzyszenia powstał Gdański Ośrodek Terapii Ruchowej III Wieku.
W swej działalności Towarzystwo skupia się na propagowaniu zdrowego stylu życia w tym żywności atestowanej - rolnictwa i ogrodnictwa ekologicznego. Prowadzi poradnictwo prozdrowotne żywieniowe i edukację ekologiczną. Jesteśmy organizatorem akcji edukacyjnej dla młodzieży "Jak zdrowo i sprawnie żyć".

ZAKOŃCZENIE

Obecnie ludzie żyją dłużej niż kiedykolwiek w przeszłości. Dobry stan zdrowia zawdzięczają zarówno uregulowanemu trybowi życia, jak i odpowiedniej pielęgnacji w przypadku choroby. Dzięki zbilansowanej diecie, przestrzeganiu zasad higieny, aktywnemu wypoczynkowi i odpowiedniej profilaktyce można zmniejszyć lub wręcz wyeliminować ryzyko zapadnięcia na wiele chorób. Regularne badania kontrolne pozwalają na wczesne rozpoznanie rozwijającej się choroby, co efektywnie zwiększa skuteczność podejmowanego leczenia. Zdrowe życie nie wiąże się z udręką odmawiania sobie przyjemności i z pozbawianiem się radości życia. Odpowiednie nawyki żywieniowe i troska o własne zdrowie pozwalają wręcz w pełni cieszyć się życiem, a radości tej nie mąci złe samopoczucie czy lęk przed spadkiem formy.


BIBLIOGRAFIA


1. H. Kuński >Ruch i zdrowie Warszawa 1987
2. Red. Z. Czaplicki i W. Muzyka Styl życia a zdrowie Olsztyn 1994
3. Red. Z. Czaplicki i W. Muzyka Styl życia a zdrowie Olsztyn 1995
4. S. Brzósko Moda czy konieczność Warszawa 1982
5. I. Gore Wiek a aktywność życiowa Warszawa 1980
6. T. Mieczkowski Uwaga nadwaga! Warszawa 1984
7. A. Ostrowska Styl życia a zdrowie  Internet
8. Super Linia Internet

9. Materiały ze strony http://free.ngo.pl/tkkf_rozstaje

10. „ www.tkkf.org.pl

11. „ University of Texas’ Southwestern Medical Center, Alberta Children’s Hospital i Cooper Institute - American Journal of Preventive Medicine.
12.